جغرافیای طبیعی منطقه گندمان

 

جغرافیای طبیعی منطقه گندمان

اين منطقه داراي بارش نسبتاً مناسبی است. غالباً در مناطق مرتفع نوع بارش به صورت برف است و وجود ارتفاعات پوشيده از برف يکي از ويژگي هاي اقليمي اين منطقه است، بارش هاي منطقه غالباً تحت تأثير جريان هاي جوي مديترانه و عمدتاً كم فشار سودان قرار دارد كه از غرب و جنوب غرب وارد منطقه شده و به مدت ۸ ماه (مهر تا ارديبهشت) منطقه را تحت تأثير قرار مي‌دهد. وجود رشته كوه زاگرس كه عمود بر مسير حركت اين جريانها است، بارانهاي شديد و سنگين را در منطقه باعث مي‌شود. ريزشهاي جوي در منطقه از مهر ماه آغاز و در ديماه به بيشترين مقدار و سپس تا ارديبهشت كم مي‌شود.

گویش منطقه گندمان

 

گویش منطقه گندمان

گویش منطقه گندمان یکی از گویش های لری تبار یعنی از دسته جنوب باختری زبان های ایران است که در سطح منطقه در گذشته ای نه چندان دور استفاده می شده است .البته در زمانهای گذشته، دیوارهای بلند و دشوار گذر زاگرس مانع از نفوذ اقوام مهاجم به درون منطقهٔ گندمان بوده‌است. بنابراین زبان مردم منطقه تا قبل از گسترش رسانه‌های همگانی و مدارس ملی تقریباً دست‌نخورده و بکر مانده بود اما امروزه بر اثر آسانی ارتباط با شهر و پایتخت، گویش بختیاری نیز مانند لهجه‌ها و گویش‌های دیگر به سرعت در حال دگرگونی و نزدیک شدن به فارسی رایج است. نسل امروز منطقه (به‌ویژه ساکنین شهرها و اسکان‌یافتگان) در طول کم‌تر از نیم قرن نه تنها خیلی از اصطلاحات و واژه‌های پنجاه سال پیش بختیاری را استفاده نمی‌کنند؛ بلکه معنای آنها را نیز نمی‌دانند و یا فراموش کرده‌اند. گفته می‌شود در طی سال‌های گذشته که مردم منطقه بسوی شهرنشینی و پراکندگی رفته‌اند در حدود دوهزار واژه کهن از آنان نابود شده‌است.

شب عجیج مجیج

 

يكي از آداب و رسوم اين ديار برنامه ويژه نوروز و شب عجیج مجیج است . 

مردم گندمان عقیده دارند دو شب قبل از عيد نوروز زن و مردي به نام عجیج و مجیج جشن مي گيرند و كوفته و آش شیر مي پزند و بين فقرا تقسيم مي كنند.

عجیج آرايش مي كند و سفره هفت سين مي چيند و تا نزديك سال تحويل خانه تكاني مي كند و مجیج براي او ني مي زند تا اينكه هر دو خسته مي شوند و به خواب مي روند. بعد از بيدار شدن مي فهمند عمو نوروز آمده و رفته و تا سال آينده بايد منتظر او بمانند.

مردم و اهالی گندمان عقيده دارند  شب قبل از عيد حتما باید اجاق خانه روشن باشد و شامي و غذائی روي آن پخته شود تا در سالي كه در پيش رو دارند سفره شان پر خير و بركت باشد.

مراسم ماه محرم

 

عزاداری برای ائمه‌اطهار به ویژه در ماه محرم در شهر گندمان همانند همهٔ نقاط ایران باشکوه  و دیدنی برگزار می‌شود. شیوه اجرای مراسم تقریباً همانند سایر نقاط ایران است. تشکیل دادن دسته‌های زنجیر زنی، سینه‌زنی و حضور در مراسم و مساجد و تکایا از جمله جلوه‌های برگزاری اینگونه مراسم است و در روز عاشورا نیز با راه اندازی دسته های عزاداری(زنجیر زن . سینه زن . علم و کتل. در مسیری دورتادور شهر می گردند و در ظهر عاشورا در محل حسینیه جمع شده . و مردم عزادار به اتفاق زنجیرزنان بانگ یا حسین سرمی دهند و در پایان نماز ظهر عاشورا به همراه زیارت عاشورا خوانده می شود .

آش پشت پا

آش پشت پا

در زمان گذشته که امکانات مسافرت برای همه فراهم نبود . همه نمی توانستند به مسافرت بخصوص سفرهای زیارتی بروند. و هر کسی که توان مالی داشت و به سفر زیارتی می رفت برای مردم و اهالی قابل احترام بودند ،که آداب خاصی را در غیاب آنها بجا می آوردند.از جمله این آداب تهیه و پختن آش پشت پا می باشد که به محض رفتن مسافران و زائرین عتبات عالیات عموما مشهد مقدس و خاصا کربلا، همسایه ها و فامیل های وابسته دور هم جمع می شدند و برای سلامتی آنها آش تهیه می کردند و بین همسایه ها و آشنایان تقسیم می کردند ،که این رسم  هنوز هم پابرجاست.همچنین اگر جوانی به خدمت سربازی می رفت برای سلامتی و موفقیتش آش پشت پا تهیه می کردند.

گردشگاه مادر و دختر گندمان

 

گردشگاه مادر و دختر گندمان

گردشگاه مادردختر گردشگاهی است زیبا در کنار شهر گندمان از شهرستان بروجن. نام این گردشگاه از امامزادگانی است که در جوار آن قرار دارد به نام (امامزادگان مادر و دختر) گرفته شده است.این گردشگاه دارای چند چشمه و آبگیر و بیشه طبیعی و درختان فراوان و با صفا میباشد.

ضمناْ برخی نیز ریشه نام مادر و دختر را  در آیین‌های کهن (مانند پرستش آناهیتا) می‌دانند.که سندیت محکمی ندارد.